ایرانی « دانلود حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » – تبیان18 سپتامبر 2007 … از جبار باغچه بان درباره استاد شهریار « حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » …
– Cached – Similarایرانی « حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! »از جبار باغچه بان درباره استاد شهريار. « حيدر بابا نين ديلينجه شهريار ! » عليكم
السلام ، شهريار آغا ،. چو خاندي قاچميشدون بيزدن اوزاغا . …
– Cached – Similarایرانی مشاهیر ادبیحیدربابا یه سلام; سیدمحمدحسین شهریار كه بیستوهفتم شهریورماه، نوزدهمین سالروز
درگذشت … از جبار باغچه بان درباره استاد شهریار « حیدر بابا نین خرید اینترنتی دیلینجه شهریار ! …
دختر – خرید Cached – Similarایرانی شهریار شهر شعر17 سپتامبر 2009 … ستاره پرفروغ ادب پارسی فروش پستی زندگی ایرانی نامه شهریار ، حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ،
پریشان نامه … آخرين مطالب ادبیات. ادبِ ایران موزهدوزی · سلطه در «بار هستی» …
– Cached – Similarایرانی در ساز عاشقان تو،از مخفی من ترانه هاست17 سپتامبر 2009 … در زندگی نامه شهریار روش ، حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ، پریشان نامه پست … موبایل آخرين مطالب
ادبیات. شاعران و شعر عاشورایی. فروش اینترنتی دهخدا، شناسنامه زبان و ادبیات …
– Cached – Similarایرانی « حیدر فروش اینترنتی بابا نین دیلینجه شهریار ! تولید » – Fapatogh.Com24 جولای 2011 … « حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » از جبار باغچه بان درباره استاد شهریار آنلاین « حیدر
بابا نین دیلینجه در شهریار ! »علیکم السلام ، شهریار آغا ،چو …
– Cached – Similarایرانی مشاهده مطالب ارسال شده با تگ خرید نین1 ا کتبر 2011 … حیدر بابا نین دیلینجه شهریار دانلود ! » از جبار باغچه بان درباره استاد شهریار « فروش پستی حیدر بابا
نین دیلینجه شهریار ! »علیکم السلام ، شهریار آغا ،چو خیابان خاندی …
– Cached – Similarایرانی « حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » | در MyFreeHosting9 سپتامبر 2011 … سایت Jamasp Search: آوای مدرسه You +1'd this publicly. Undo6 posts – 5 authors –
Last post: Sep 9 حیدر بابا.
– Cached – Similarایرانی مشاهیر ادبی | MyFreeHostingUndo6 posts – 5 authors – Last post: Sep 9 آنلاین حیدر بابا نین دیلینجه هدیه شهریار از …
خرید اینترنتی پست حیدر بابا سبک نین آنلاین دیلینجه خرید شهریار برترین ! …
– Cached – Similarایرانی « حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » | گوناگونسایت استاد شهریار حیدر بابا – ایرانی برگه 2 – ارزان تالار های نیک صالحی استاد.
– Cached ایرانی – Similarایرانی شهریار، ستاره پرفروغ ادب پارسی | پارس کلوب26 جولای 2011 … ۱۸ فروش اینترنتی سپتامبر ۲۰۰۷ زندگی نامه شهریار ، به حیدر بابا نین دیلینجه
شهریار ، پریشان نامه اگه یه دیوان در pdf هم در به سایت اضافه بشه خیلی …
– Cached – فروش اینترنتی Similarایرانی شهریار | پارس کلوب۱۸ فروش اینترنتی سپتامبر ایران ۲۰۰۷ زندگی نامه شهریار ، به حیدر بابا نین دیلینجه
شهریار ، پریشان نامه اگه یه دیوان pdf تولید هم به خرید اینترنتی سایت اضافه بشه خیلی عالیه. … شهریار، …
– Cached – Similarایرانی آرمین:زنانه نویس نیستم | پارس کلوبآرمین:زنانه آنلاین نویس هدیه داستان نیستم برای ارزان دیدنی فروش اینترنتی « حیدر بابا
تهران نین دیلینجه شهریار ! » | جالب و خواندنی 15 خرید اینترنتی سپتامبر ۲۰۱۰ … روابط خانوادگی …
– Cached – Similarایرانی « حیدر بابا تهران نین دیلینجه شهریار ! » | جالبپدریاش طرحاتون موبایل أَسَأْتُ سرداری ارزان پرکاربردترن اختیارش « حیدر بابا نین دیلینجه
شهریار بازیچهٔ ایرانیفیلم شور سرداری « حیدر بابا ایرانی نین دیلینجه شهریار نظامیسایر …
نرم افزار – نرم افزار Cached – Similarایرانی حيدر بابا يه سلام | جالبحيدر بابا همسر يه سلام. … خیابان شهریار. «حیدر بابا یه سلام» شهریار فیلم س سینمایی میشود …
حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » سینمای خارجی (بابا نوئل 2) …
– Cached – Similarایرانی مشاهده پستی مطالب ارسال شده با تگ بابا نینحیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » از جبار باغچه ایرانی بان درباره استاد شهریار « حیدر
موبایل بابا نین دیلینجه تهران شهریار ! خیابان »علیکم السلام فارسی ، شهریار آغا ،چو خاندی قاچمیشدون پستی بیزد …
– Cached – Similarایرانی مشاهده مطالب ارسال شده با تگ افزار حیدر مخفی بازیمطالب با تگ افزار حیدر بازی. « حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » « حیدر بابا نین شوهر
دیلینجه شهریار ! » از نرم افزار جبار باغچه بان درباره استاد شهریار « فارسی حیدر بابا نین دیلینجه …
– Cached مخفی – بهترین Similarایرانی مشاهده مطالب ارسال شده با تگ پسر حیدرمطالب با تگ حیدر. « حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » « حیدر بابا نین دیلینجه
شهریار ! » از جبار باغچه بان درباره استاد شهریار « حیدر بابا نین دیلینجه روش شهریار ! نرم افزار …
– Similarایرانی ماجرای عشق شهریار از زبان شاگردش | مقاله بیماری عکس5 آگوست 2011 … حیدر بابا سایت تهران نین پست دیلینجه شهریار ! » آشنایی با مقبره … موبایل فروش « عکس
حیدر بابا نین نرم افزار دیلینجه شهریار ! » | نرم افزار جالب و …
– Cached – Similarایرانی ماجرای عشق شهریار از زبان شاگردش | کتاب مقاله بیماری آرایش14 فوريه 2011 … فروش « مخفی حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » | جالب و خواندنی 15 سپتامبر ۲۰۱۰ …
تالار گفتگوی پارسی فروم ماجرای عشق شهریار از زبان … …
– Cached – Similarایرانی شوهر شهریار | کتاب همسر مقاله بیماری آرایش2 مارس 2011 خرید اینترنتی … فروش پستی فروش « حیدر بابا خرید نین دیلینجه شهریار ! » | جالب و خواندنی 15 سپتامبر ۲۰۱۰ …
تالار گفتگوی پارسی فروم ماجرای دختر عشق شهریار از مخفی زبان … …
– Cached – Similarایرانی ماجرای خواندنی نرم افزار شعر معروف شهریارUndoسروده ارزان ای. ماجرای زن خواندنی شعر معروف شهریار > حیدر بابا نین دیلینجه شهریار …
سایت استاد شهریار حیدر بابا – برگه 2 – تالار های نیک صالحی استاد …
– Cached – Similarایرانی عدسی؛ مقوی و پر انرژی جالب و خواندنی… بنام امیر ارسلان … عدسی؛ مقوی و پر انرژی جالب و خواندنی > ارزان حیدر بابا نین دیلینجه موبایل
شهریار … سایت استاد شهریار حیدر بابا – برگه دانلود 2 – تالار های نیک صالحی استاد …
– Cached – Similarایرانی ارزیل کندیاز جبار باغچه بان درباره استاد شهریار. حیدر بابا نین دیلینجه شهریار. علیکم السلام
، شهریار آغا ،. چو خداندی قاچمیشدون بیزدن اوزاغا … ادامه شعر در صفحه بعدی می …
– Cached روش – Similarایرانی واضح :: حیدربابا یه سلاممنبع : ایسنا مطالب مرتبط : « حیدر بابا نین خیابان دیلینجه شهریار ! »آشنایی با مقبره
فروش پستی الشعرای بچه تبریزستاره س پرفروغ ادب پارسی فروش پستی پریشان نامه ویژه شما هم رأی بدید. [ارسال شده برای از: …
– Similarایرانی س واضح :: تهران ماجرای عشق شهریار از زبان شاگردشماجرای عشق شهریار از زبان فارسی شاگردش. … همسر طیار سخنوری است به ذوق تولید و قریحه سرشار خدا
رحمتش فروش كندمنبع : خبرگزاری فارسمطالب مرتبط :« حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! …
– Similarایرانی « حیدر فروش اینترنتی بابا نین دیلینجه موبایل شهریار ! » | جالب و خواندنی15 سپتامبر 2010 … از ستاره پرفروغ ادب پارسی فروش سروده استاد شهریار در وصف مدینه · حیدر بابا.
– Cached آنلاین – Similarایرانی بابا نین | جالب خرید و خواندنی15 سپتامبر 2010 فارسی … سروده استاد شهریار در وصف مدینه · حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! شهریار ، ستاره
پرفروغ ادب پارسی تهران · شهریار در خرید خواب آیت الله مرعشی نجفی پست … …
– Cached – Similarایرانی بابا | جالب و خواندنیسروده استاد تهران شهریار فارسی در وصف برای مدینه · حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! شهریار ، ستاره فروش پستی
پرفروغ ادب پارسی · شهریار در خواب آیت الله مرعشی ایران نجفی … – « تهران نرم افزار حیدر
بازی …
– Cached – Similarایرانی نین | فیلم عکس جوک پزشکی20 سپتامبر 2011 … برتر خرید اینترنتی « هدیه حیدر بابا برای نین دیلینجه شهریار ! » پسر | جالب You +1'd this publicly.
Undoپدریاش طرحاتون أَسَأْتُ سرداری زنگ پرکاربردترن اختیارش رایگان « حیدر …
بچه – Cached – Similarایرانی شهریار | فیلم می عکس جوک بهترین پزشکیبرتر « هدیه حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » پستی | جالب You +1'd this publicly. فروش پستی
فارسی Undoپدریاش آنلاین طرحاتون أَسَأْتُ سرداری زنگ پرکاربردترن اختیارش « حیدر بابا نین
دیلینجه …
– Cached – Similarایرانی « حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » | فیلم عکس جوک پزشکی20 سپتامبر 2011 … برتر « هدیه حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » | جالب You +1'd this.
– Cached – Similarایرانی سید محمد حسین بهجت تبریزی (شهریار) | AmirReza AbbasiRSS. آرشيو دسته ي 'سید محمد حسین بهجت تبریزی مخفی (شهریار)' … ترکی نین بهترین جانینی
آلمیشدی حیاسیز طاغوت. من حیات … باخ کی ( حیدربابا ) افسانه تک اولموش بیر قاف …
– Cached – Similarایرانی مشاهیر ادبیشهریار در اشعار دیگر شعرا; ترانه غزل دلكشم مگر فروش نشنفتی* كه رام من نشدی تولید آخر ای غزال
دمیده …. از جبار باغچه بان درباره استاد شهریار « حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! …
– Cached رایگان – Similarایرانی ماجرای عشق شهریار از زبان شاگردش خرید اینترنتی | تفریحی خرید فروش11 مه بهترین 2011 … سایت ۱۵ ارزان موبایل سپتامبر ۲۰۱۰ … تالار دختر گفتگوی پارسی فروم ماجرای عشق شهریار از
بهترین می زبان شاگردش. … حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » آشنایی با …
– Cached – Similarایرانی نمیتواند | روش خرید26 بهترین آگوست 2011 مخفی … زندگی پسر نامه شهریار ، حیدر ویژه بابا نین دیلینجه شهریار ، پریشان نامه … برنامه آخرین
مطالب ادبیات. آوای نهنگ فروش اینترنتی · آدم زیر آب سبک نمیتواند آواز بخواند … …
– Cached – Similarایرانی آدم زیر آب نمیتواند آواز روش بخواند | خرید26 خرید پستی آگوست 2011 … فروش خرید « حیدر بابا شوهر نین دیلینجه شهریار ! » | جالب و خواندنی 15 سپتامبر ۲۰۱۰ زن –
تولید زندگی نامه شهریار تولید ، دختر حیدر بابا نین دیلینجه شهریار خیابان ، پریشان خرید موبایل …
– Cached – Similarایرانی ماجرای س عشق شهریار از زبان شاگردش20 ژوئن 2011 … مطالب مرتبط : « حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! » آشنایی با مقبره الشعرای تبریز
ستاره پرفروغ ادب پارسی پریشان نامه …
– Cached – Similarایرانی دانلود پرفروغ | فال طالع بینی اس فروش ام اسزندگی نامه شهریار ، حیدر بابا نین دیلینجه شهریار … – داغ شهریار، ستاره آنلاین
پرفروغ ادب پارسی شهریار، ستاره پرفروغ ادب پارسی. ایرانی شهریار شاعری عاشق بود که ارزان …
– Cached – Similarایرانی Jamasp Search (8) فروش سرچشمه خیابان محلاتحیدر بابا نین دیلینجه شهریار سایت آنلاین استاد شهریار حیدر بابا – برگه 2 – تالار های
س نیک زن صالحی استاد -مشاهده برش عرضی ساقه ایران نعناع برش عرضی ساقه نعناع مطالب و مقالات …
– Cached – Similarایرانی جبار باغچه بان – سایت مشاهیر و دانلود چهرهجبار باغچه بان – سایت مشاهیر و چهره مخفی > حیدر فروش اینترنتی بابا نین دیلینجه شهریار … سایت
استاد شهریار حیدر بابا – برگه 2 موبایل – تالار های نیک صالحی استاد …
– می Cached ایران – Similarایرانی سـنيـن قـوخـماز اوجـا اوجـا داغــلار پستی يـــن – آذربایجان و تؤرك شعر لَريجامعه ادبی آذربایجان در سوگ یار دیرین شهریار/ ایران استاد یحیی شیدا درگذشت. خیال و
حقیقت … حيدر بابا : نشريه اجتماعي ، فرهنگي و ویژه … آذربايجاني هاي ….. حیدربابانین
دیلینجه شهریارا. 1-عکیم السلام …. "قوجا"نین سینه تولید سین موبایل نیسگیل داغلاییر. " عادل "
یــن …
– Cached – Similar« خرید پستی حیدر فروش پستی بابا در نین پسر دیلینجه خرید اینترنتی شهریار فارسی ! تولید »
« حیدر بابا نین دیلینجه شهریار ! »
از جبار باغچه بان درباره استاد شهریار
برای دانلود کلیک کنید
برچسب ها: «, حیدر, دیلینجه, شهریار, نین
« استاد «محیط طباطبائی» خود، تاریخ زنده و پویای یک قرن بود. تاریخ یکی دو قرن قبل از خود را نیز با مطالعهی مستمر، با کنجکاوی و موشکافی، از آنِ «خود» کرده بود. در آنچه به تاریخ و ادبیات قرنهای اخیر ایران مربوط میشد قول او راهگشا بود.»
دوازده شب از مهمانی به خانه برگشتم. ننه نامه ای داد دست فرشته ، عیالم. تا دندان هایم را بشویم، او نامه را خوانده بود و مانع شد كه كفش هایم را درآورم. پرسید:
ـ شمس این خط كیه؟
و نامه را داد دستم. خط تیمسار بود. اطلاع می داد كه: دوبار آمدم نبودید. باید دكتر شیخ را خبر كرد. من منزل منتظرتان هستم. برای جلال حادثه ای پیش آمده است.
تیمسار و دخترش با هم زندگی می كردند. تا آن وقت منزلشان نرفته بودم. آدرس و نقشة منزل پشت نامه و سرراست بود. زنگ كه زدیم، دخترش در را باز كرد. عیالم پرسید:
ـ هنوز نخوابیدین؟
ـ فردا امتحان داریم فرشته خانم.
من می خواستم بپرسم تیمسار خواب است یا بیدار، كه صدایش از داخل منزل بلند شد:
ـ بفرمایین تو.
تیمسار، لباس پوشیده و آماده، توی سالن بود. انگار اداره اش دیر شده باشد. از یادداشتی كه منزل ما گذاشته بود، جویا شدم. بیشتر از آن چه نوشته بود، خبری نداد. گفت:
ـ الان بریم، بهتره تا صبح. به منزل شیخ و میرزا هم تلفن زدم. نبودن. سپردم تا آمدن با من تماس بگیرن. حالا منتظر هستم یكی شان تلفن كنه.
فكر كردم: یعنی چی شده؟ سین جیم كردن ها [منظور،ساواك است]كه دیگر دكتر شیخ و میرزا را لازم نداره. داشته غرق می شده؟ تصادف كرده؟ كتك كاری اش شده؟
می خواستم حدس هایم را یك به یك ارزیابی كنم و درصد امكان وقوعشان را دریابم. یعنی چه شده؟
تیمسار نمی خواست توی خودم بمانم و ساكت باشم. گفت:
ـ جلال به گردن من حق دارد.
و دخترش را فرستاد دنبال فرمانی بیرون از اتاق. در غیاب دخترش افزود:
ـ در حادثة مرگ زنم، كه زندگی ام به باد رفت، جلال اولین كسی بود كه خودش را رساند. به گردن من حق دارد.
یادم افتاد در مصیبت فوت زن تیمسار، جلال یك روزه هجده ساعت رانده بود. یك بند. می خواسته است سیمین را برساند به بالین خواهرش. كرمانشاه. آن جا كه می رسند، جسد خواهر را به تهران حركت داده بودند. و جلال ناچار بدون توقف، بازمی گردد به تهران.
جلال سه ماه پیش رفته بود اسالم. بین راه آستارا و پهلوی[بندرانزلی]. سه سال پیش، میرزا یك قواره جنگل ساحلی خریده بود و تقسیم كرده بود بین دوستانش. و یك قطعه هم رسیده بود به جلال. میرزا وجلال با هم شروع كرده بودند به ساختمان. و سه ماه پیش، هر دو ساختمان تمام شده بود. فرشته و بچه های من هم یك هفته ای رفته بودند. خودم گرفتار كار تصحیح طوطی نامه بودم. خیال داشتم سر جلال كه از مهمانداری خلوت شد، یك هفته ای تنها بروم سراغش.
ساعت چهار صبح با دو ماشین راه افتادیم. خبره [علی اصغر خبره زاده، مترجم] در ماشین شیخ نشست. من و تیمسار هم در ماشین میرزا.
در راه، میرزا از جنگل برایمان گفت و از كارخانة چوب و از جاده و… من فكر كردم كاشكی فرشته عقل می كرد و به اداره خبر می داد و بهانه ای می تراشید. در آن صورت می توانستم دو سه روزی با خیال راحت پیش جلال بمانم و با او برگردم.
جلال چند روز پیش به مادرمان تلفنی خبر داده بود كه جمعة آینده، یعنی دو روز دیگر، تهران خواهد بود.
پیچ اول كه تمام شد، سایة عمارت را دیدم. سرم را به كنجكاوی، زودتر از پیچ دوم ماشین، گرداندم. جمع بسیاری زن و مرد محلی، در پناه انبوه شاخ و برگ درختان و یا در پناه قرنیز بلند خانة میرزا از باران امان گرفته بودند. دیگر حدس زدن لازم نبود. الان می رسیدیم و قضیه روشن می شد. با وجود این فكر كردم: پس حالش خیلی بده، تیمسار حق داشت. كه خبره را از داخل ماشین خودمان، دیدم. زودتر از ما رسیده و پیاده شد. می دوید به طرف اتاقك. و سر راه به مردی رسید از اهالی. مثل دو تا مورچة آشنا مكثی كردند و سرشان را به هم مالیدند. صورت خبره ـ كه پشتش به من بود ـ دیده نمی شد. اما چهرة مرد، چون كرم شب تابی كه ملایم نور بپراكند، اندوه و تسلیم می افشاند. دیگر دلم فرو ریخت. خواستم فكر كنم: نكند… نتوانستم. میرزا رسیده بود و نگه داشت. آن قدر به سرعت بیرون پرید كه سوئیچ را هم نبست می دوید. و تیمسار قدم های بلندش را نظامیانه تند كرد. و هر دو داخل اتاق شدند. من راحت پیاده نشدم. سرد بود. سرما هوشیارم كرد. به طرف اتاق رفتم. اتاقك از كف زمین چند پله می رفت بالا. فكر كردم: لابد كف را تخته كردن. رطوبت این جاها معركه می كنه. قاب توری اتاق را كشیدم و در بستة اتاق را هل دادم. كه ناگهان صدای شیون میرزا چون دودی حبس مانده ـ زد توی صورتم. یك باره گیر پاهایم تمام شد. كنار در، داخل اتاقك، نیمكتی بود. روی آن وارفتم. آن سر نیمكت، پلكان چوبی نرده داری به بالا دعوتم كرد. با تكیه به نرده رفتم بالا. شیون میرزا هر لحظه بیشتر شكل می گرفت:
ـ آخ… جلال جون!
و من در ذهن، صدای غمبار روضه خوان هفتگی مان را شنیدم كه وقتی در شرح وقایع كربلا می گفت: برادر، دیگر كمرم شكست! جماعت اهل روضه چه زاری می زد.
به اتاق زیر شیروانی رسیدم. انبوه جماعت را شكافتم. مقاوتی نكردند. رفتم جلو. تخت وسط اتاق بود. لابد رو به قبله. و كسی روی آن و زیر شمد، دراز. فقط پاهای لختش از زیر شمد بیرون بود. با انگشتانی بسته. و میرزا چون آواری روی شمد فرو ریخته. از پایین پا، تخت را دور زدم. رفتم بالای سر. خم شدم و شمد را از روی صورتش كنار زدم. جلال بود. و من جلال را با چشم های سقاخانه ای ندیده بودم. چانه اش را كه ریشی سفید و چند ماهه داشت، بسته بودند. و روی چشم ها دو سكه گذاشته. این رسم را می شناختم. فكر كردم: لابد پلك ها باز مانده كه از ثقل سكه ها كمك گرفتن. دستم را گذاشتم روی پیشانی اش كه شیارهای آن پاك شده بود. سردی مرگ را احساس نكردم. موهای تقریبا یك دست سفید سرش، همان طور زبر و خشن و زنده بود. یادم افتاد به این اعتقاد كه: مو و ناخن آدم تا24 ساعت پس از مرگ رشد می كنه.
اتاق زیر شیروانی شلوغ بود. میرزا هنوز شیون می زد. و من گیج و مات بودم. شمد را كشیدم روی صورتش. فكر كردم: اگر در اتاق آن قدر ازدحام نبود، چشم های بسته اش را با بوسه ام مهر می كردم و دست های سردش را با دست و صورتم می فشردم. جماعت مزاحم بود. رفتم كنار پنجره. نگاهی به اتاق زیر شیروانی انداختم. چیزی نگاهم را نگرفت. از پنجرة اتاق و لابه لای درختان جنگل، دریا را دیدم. گل آلود بود و نزدیك ساحل موج داشت. دریا به جای جلال كه خاموش و سرد شده بود، می خروشید.
خبره، دلدار و خونسرد آمد. بازویم را گرفت و آرام به پایین هدایتم كرد. مقاومتی نكردم. توی پله ها گفت:
ـ شمس همینه. تو اینو می فهمی.
ـ آره!
و نفهمیدم چرا جوابش را داده بودم. خواسته بودم نشان بدهم كه چه چیز را می فهمم؟ لحن او كه سؤالی نبود.
بیرون اتاق، سیمین زاری كنان آمد به طرفم:
ـ كجا بودی شمس؟ همه اش می گفت پس كو شمس؟ چرا نمی آد؟… آخه چرا نیامدی؟
پنجة آهنین غمی، درونم را چنگ می زد. سیمین را از زیر باران به جان پناهی كشاندم و گفتم:
ـ آرام باش سیمین جان! آرام باش.
می خواستم فكر كنم چه شد كه سراغش نرفته بودم. سیمین نمی گذاشت. زاری كنان گزارش لحظه های آخر را می داد. و نوحه می خواند. دستم را گذاشتم روی دوشش و گفتم:
ـ سیمین جان!
و او گفت:
ـ شمس! هر كاری تونستم كردم.
داشت گریه ام می گرفت. چگونه سیمین در من مؤاخذه كننده ای را دیده بود؟ ازش دلم گرفت.
شیخ، میرزا را هم آورد پایین. من بلند شدم. كجا نشسته بودم؟ رفتم زیر باران كه چقدر ملایم و نجیب بود. سردم شد. روی نیمكتی در فضای آزاد نشستم و به اتاقك جلال خیره شدم. تاكنون ندیده بودمش. برج كوتاه هشت گوشی بود تازه از زمین روییده.
خبره با كمك عده ای، صندوق چوبی بزرگی را آورد بیرون. یك استیشن آورده بودند. صندلی هایش را خواباندند و صندوق را به زحمت در آن ، جا دادند. و چند نفری هم نشستند دورش. همه حاضر شده بودند. خبره آمد به كمكم. بلندم كرد كه:
ـ پاشو شمس! راه می افتیم.
من همچنان ساكت بودم. نه می توانستم حرفی بزنم و نه می توانستم گریه كنم. مثل این كه اسفنج باد كرده ای توی گلویم خشك شده بود. از شیشه جلوی ماشین جاده را نگاه می كردم. برف پاك كن، مرتب شیشه را می لیسید و جادة تار شده را شفاف می كرد. سیمین سعی داشت مرا به حرف بكشاند. نمی شد. ماتم برده بود؟ فك هایم باز نمی شد؟ فكر می كردم چه بگویم؟ ادا در می آوردم؟
آرزو می كردم كاش بتوانم بقیة عمر را خفقان بگیرم. روزة صَمت [خاموشی] بگیرم. و داشتم با این فكر نشخوار می كردم كه متوجه شدم طرف سؤالی قرار گرفته ام. خبره سؤال را تكرار كرد:
ـ كجا می برین اش؟
هر چه می خواستم دهان باز كنم، نتوانستم. سیمین به كمك رسید.
ـ ظهیرالدوله. می خوام نزدیك خودم باشه!
خبره سؤال كرد:
ـ جا دارین؟ شاید مقبرة خانوادگی داشته باشن.
از كبریتی كه در دست هایم به بازی گرفته بودم، كمك گرفتم و روی آن نوشتم قم و نشان خبره دادم. سیمین شور زد:
ـ نبایس می گذاشتین بی خبر بره بالا. ممكنه لال بشه.
خبره با سر اشاره كرد. اشاره اش را تعبیر كردم:
ـ چیزی نیس. ادا در می آره.
مهین گفت:
ـ سیمین جان! یه خورده آرام باش. باید فكری برای ناهار كارگرا بكنیم. اینا كه گناهی نكردن.
در رشت نشد نگه دارند. سه بعدازظهر بود. بیرون شهر ایستادند. هتل پامچال را ندیده بودم. همراهان كه رفتند سر غذا، من و شیخ و خبره ماندیم به تلفن كردن. شمارة منزل مادر را روی كاغذی نوشتم. وحشتم گرفته بود. از چه می ترسیدم؟ از این كه خبر را چگونه به مادرم بدهم؟ از این كه نتوانم حرف بزنم؟ از این كه سكوتم به همین زودی خواهد شكست؟ از این كه معلوم خواهد شد ادا درآورده بودم؟
سرانجام تلفن را دادند دستم. مریم بود. خواهرزادة بیست ساله ام. صدایم را شناخت. دستپاچه گفت:
ـ صبر كنین آقا دایی.
و لابد دوید. بعد مادرش آمد. خواهركم. مثل این كه خبر را می دانست. جواد دامادمان رفته بود بیرون. تا آن وقت منتظر تلفن من بوده است. گفتم:
ـ بگو كسی رو بفرسته قم. پدرمان امشب مهمان داره.
جسد پدرمان قم بود. در یك مقبره. و طبقة رویش خالی بود.
ابوالفتح و بقولی ابوحفص غیاث الدین عمر بن ابراهیم نیشابوری معروف به حكیم عمر خیام ، حكیم ، ریاضیدان و شاعر نامی ایران در قرن پنجم و اوایل قرن ششم هجری ( قرن یازدهم و دوازدهم میلادی ) است. این دانشمند كم نظیر ایرانی بین سالهای 430 تا 440 هجری در نیشابور یا حوالی آن متولد شد. وی یكی از بزرگترین ریاضیدانان و منجمان دوران اسلامی است و رساله ی جبر او یكی از برجسته ترین آثارقرون وسطایی در این علم شناخته شده است.
در مشرق زمین به واسطه سهم عمده ای كه در اصلاح سال و ماه برای وی قائل بودند ، شهرت داشت و در اروپا به سبب ترجمه ی انگلیسی رباعی های او توسط فیتز جرالد درسال 1859 میلادی ( 1275 هجری ) شهرت یافت . سبب شهرت او به خیام دقیقا معلوم نیست اما احتمال داده اند كه پدرش خیمه دوز بوده است ، تفصیل زندگی او نیز با روایت های افسانه آمیز مخلوط گشته است . به موجب این روایت وی دركودكی با خواجه نظام الملك طوسی و حسن صباح همشاگردی بوده است.
خیام بنا به قول مشهور به عراق و خراسان سفر كرد و غالباً به تدریس حكمت ومطالعه در علوم ریاضی اشتغال داشت . خیام در علم پزشكی نیز دست داشته و سلطان سنجر پسر ملكشاه را كه به بیماری آبله دچار شده بود درمان كرده است.
از جمله آثار خیام رساله ای در جبر و مقابله ، رساله ای به نام " فی شرح ما اشكل من مصادرات اقلیدس" ، همچنین مختصری در طبیعات ، رساله ای در وجود و رساله ای دركون و تكلیف است.
در تذكره ها چند رساله ی دیگر به او نسبت داده اند ، از آن جمله است نوروزنامه كه درصحت انتساب آن به وی تردید كرده اند و غیر از اینها چند شعر عربی و تعدادی رباعی فارسی است .
شهرت عمده ی این عالم حكیم ِ بزرگ ، به واسطه رباعی های حكیمانه اوست كه درسراسر جهان شهرت دارد و به بیشتر زبانهای دنیا از جمله فرانسوی ، انگلیسی ، آلمانی ، ایتالیائی ، روسی ، عربی، تركی و ارمنی ترجمه شده و به چاپ رسیده است. از جمله این چاپها می توان نسخه ژكوفسكی و آربری را نام برد.
هر چند شهرت بخل او در تعلیم به ظاهر اساسی ندارد ، اما واضح است كه وی پر گوئی را دوست نمی داشته زیرا نه به تألیف كتاب های مفصل پرداخته و نه شاگران معروفی دارد ، حتی رباعی های بدیع ، لطیف فارسی و مشهور خود را زیاد نگفته و احتمال دارد كه به سبب اشتغال به علم و حكمت تا حدی شاعری را دون شأن خود می دانسته و آن رباعی ها را هم به عنوان یك شاعر نسروده است . با توجه به این مطلب در قدیم نیز شهرت او به فن شاعری نبوده است.
در باب رباعی های منسوب به خیام و این كه چه مقدار از این رباعی ها از اوست و چه مقدار به نام اوست . بین محققان قرن حاضر اختلاف است تا آنجا كه تنی چند انتساب این رباعی ها را به حكم عمر خیام منكر شده و خیام ریاضیدان و خیام شاعر را دو تن پنداشته اند ، اما برخلاف این تصور ، ازقدیمی ترین مآخذی كه در آنها از رباعی های خیام ذكری به میان آمده ، " تاریخ الحكماء " شهرزوری و " مرصاد العباد " نجم الدین رازی است و پس از آن " جهانگشای جوینی " ، " تاریخ گزیده " و " مونس الاحرار" را می توان نام برد ، اگر چه دركتابهای قدیم هم اشاراتی به شعر فارسی او شده است . از رباعی های خیام كه باعث شهرت او شده ، نسخه ی جامع وكامل وموثقی در دست نیست و بسیار از آنچه به اومنسوب است مجهول و منحول می باشد و به این جهت در تعداد واقعی رباعی های اوجای بحث است.
مضمون عمده ی رباعی های او شك ، حیرت و توجه به مرگ و فنا و تذكار و اغتنام عمراست و از بعضی جهت ها افكار او به افكار ابوالعلاء معری شاعر معروف عرب در قرن پنجم هجری شباهت دارد و این موارد شباهت نیز قابل توجه است.
در حاشیه های چهار مقاله نظامی عروضی سمرقندی درباره ی خیامی (خیام ) به قلم میرزا محمد خان قزوینی چنین آمده است:
قدیمی ترین كتابی كه ذكری از عمر خیام نموده ، چهار مقاله ی عروضی سمرقندی ، معاصرخیام بوده كه در سال506 هجری در بلخ در مجلس " انس " به خدمت اورسیده است و درسال 530 هجری در نیشاپور قبر او را زیارت كرده و دو حكایت را كه درباره ی عمر خیامی ذكر می كند صحیح ترین و قدیم ترین مآخذ ترجمه ی حال اوست.
در مورد علت كتابت تاریخ جلالی نوشته اند ، ملكشاه سلجوقی در سال 467 هجری ، خیام وعده ای از منجمان معروف آن زمان را مأمور اصلاح سال و ماه ایرانی كرد. نتیجه این اصلاح را " تاریخ جلالی " می نامند كه آغاز آن بنا برقول مشهور، دهم رمضان سال 471 هجری ( 15 مارس 1079میلادی ) بود كه روز اول حمل (فرورین ) را نوروز مقررداشتند. ازآن تاریخ ، نوروز هنگام حلول خورشید در نیمه حوت ( اسفند ) بود و آنچه این منجمان انجام دادند مبدأ تقویم ها شد.
تقویم جلالی ، تقویمی است خورشیدی ( كه تقویم خورشیدی فعلی ایران بر همان اساس است ) مبدأ این تقویم روز جمعه نهم رمضان سال 471 هجری قمری ( مطابق با 15 مارس سال 1079 میلادی و اوّل فروردین سال 458 هجری خورشیدی برحسب تقویم كنونی ایران ) است. سال جلالی از اول بهار ( نوروز سلطانی ) آغاز می شود و مركب از 12 ماه 30 روزه و 5 (و در سالهای كبیسه 6) روز اضافی به دنبال ماه دوازدهم است.
نام ماهها همان نامهای قدیم ایران است. كبیسه هر چهار سال یك بار اجرا می شود (كبیسه ی رباعی ) ولی در هر 33 و یا 29 سال یك بار كبیسه پس از 5 سال اجرا می گردد ( كبیسه ی خماسی ) . روز اول سال جلالی روزی است كه خورشید بین ظهر روز قبل و ظهرآن روز وارد برج حمل شود ( و به عبارت دیگر شروع سال جلالی مطابق است با ظهر روز و ورود خورشید در برج حمل ) و با این قرارداد ، سال جلالی ، به عكس سال مسیحی ( تقویم یولیایی و بعد تقویم گرگوری ) كه در هر 100000 سال نزدیك سه روز با سال خورشیدی اختلاف پیدا می كند ، همیشه با سال خورشیدی مطابقت دارد و آن را می توان دقیقترین تقویم جهان دانست .
همچنین در این سال ، تأسیس رصد خانه ای برای ملكشاه انجام گردید و گروهی از اعیان منجمان ، همانند عمر بن ابراهیم خیامی و ابوالمظفراسفزاری و میمون بن نجیب واسطی و چند تن دیگر در انجام این امر عمل كردند. به طوری كه " ابن اثیر " نوشته است ، هزینه ی این كار بس گران بود ، مالی بسیار خرج آن شد و رصد خانه تا سال 458 هجری كه ملكشاه جهان را بدرود گفت دایر بود اما پس از وفات او از میان رفت.
گفته می شود ، وفات حكیم عمر خیام بین سالهای 508 تا 530 هجری بوده است ، در مورد مرگ او چنین نقل می كند :
" در سنه سته و خمس مئه " ( 508 هجری ) به شهر بلخ در كوی برده فروشان در سرای امیر ابوسعید جره ، خواجه امام عمر خیامی و خواجه امام مظفر اسفزاری نزول كرده و بدان خدمت پیوسته بودم . در میان مجلس عشرت از حجة الحق عمر شنیدم كه او گفت : " گور من در موضعی باشد كه هر بهاری ، شمال برمن گل افشان می كند " مرا این سخن مستحیل نمود و دانستم كه چون اویی گزاف نگوید. چون سنه ثلاثین ( 530 هجری) به نیشابور رسیدم ، چهار سال بود كه آن بزرگ روی در نقاب خاك كشیده بود و عالم سفلی از او یتیم مانده ، و او را بر من حق استادی بود. آدینه ای به زیارت او رفتم و یكی را با خود ببردم كه خاك او بمن نماید. مرا بگورستان حیره (جره) بیرون آورد ، و بر دست چپ گشتم ، در پایین دیوارِ باغی خاك او دیدم نهاده ، و درختان امرود و زرد آلو سر از باغ بیرون كرده و چندان برگ شكوفه برخاك او ریخته بود كه خاك او در زیر گل پنهان شده بود ، و مرا یاد آمد آن حكایت كه به شهر بلخ از او شنیده بودم گریه بر من افتاد كه در بسیط عالم و اقطار ربع مسكون ، اورا هیچ جای نظیری نمی دیدم . ایزد تبارك و تعالی جای اودر جنان كناد . بمـَنـِّه و كرمه …."
آنچه از مصنفات عمر خیام باقی است یا آنكه مورخان ذكر كرده اند بدین شرح است :
1- رساله ای در جبر و مقابله كه مهمترین تألیف وی در ریاضیات است كه آن را به نام قاضی القضاة ابوطاهر تدوین كرده است. این رساله در سال 1851 میلادی توسط ( فرانسواوپكه ) به زبان فرانسوی ترجمه و تفسیر شده و همراه با متن عربی آن به چاپ رسیده است.
دكتر غلامحسین مصاحب آن را به فارسی ترجمه كرده است. این ترجمه همراه با رساله های دیگر از خیام و بحث در آنها در سال 1339 خورشیدی توسط انجمن آثار ملی ایران در كتاب " حكیم عمر خیام به عنوان عالم جبر " به چاپ رسیده است.
2- رساله " فی شرح ما اشكل من مصادرات " كتاب اقلیدس كه در كتابخانه لیدن در هلند نگاهداری می شود.
3- " زیج ملكشاهی " كه خیام یكی از مؤلفان آن بوده است.
4- مختصری در طبیعیات
5- رساله ای در وجود كه به زبان پارسی است ، و آنرا به نام فخر الملك بن مؤید تألیف نموده است. این رساله در موزه بریتانیا ، در لندن موجود است و عنوانش در نسخه ی مذكورچنین است: " رسالة بالعجمیه لعمربن الخیام فی كلیات الوجود."
6- رساله ای در كون و تكلیف . این سه رساله ی اخیر را شهرزوری به او نسبت داده است.
7- لوازم الامكنه
8- رسالة فی الاحتیال معرفة مقداری الذهب و الفضة فی جسم مركب منهما كه دركتابخانه گوته در آلمان نگهداری می شود .
9- رسالة مسمی به لوازم الامكنه در فصول و علت اختلاف هوای بلاد واقلیم . این دو رساله ی اخیر در تاریخ الفی به او نسبت داده شده است.
10- نوروزنامه ، رساله ای به فارسی در پیدایش جشن نوروز و واضع آن و آداب شاهان ایران در این جشن .
11- رباعیات عمر خیام : رباعیات عمر خیام علاوه بر آنكه بطور مكرر در ایران و هند به چاپ رسیده است ، و به بسیاری از زبانهای اروپائی از جمله لاتین ، فرانسه ، انگلیسی ، آلمانی ، دانماركی ، روسی و … ترجمه شده است . شهرت خیام را در اروپا و به ویژه در انگلستان و آمریكا به مراتب بیشتر از شهرت او در میهن خود یعنی ایران نموده است ، و علت عمده این اشتهار فوق العاده آن است كه یكی از بزرگان انگلیس موسوم به ادوارد فیتز جرالد Fitzgerad Edward، رباعیات عمر خیام را به اشعار انگلیسی در نهایت زیبایی و شیرینی ترجمه كرده است كه در فصاحت لفظ و بلاغت معنی تقریبأ معادل فارسی آن است . این ترجمه ، در سال 1859 میلادی در لندن منتشر شد و چنان مطبوع طبع خواص گردید و چندان مقبولیت عموم را به هم رسانید كه پس از آن چندین مرتبه به طور مكرر در انگلستان و آمریكا به تعداد بسیار زیاد چاپ شد و نسخه های آن به زودی نایاب گردید.
جمع زیادی از ادیبان و فاضلان اروپا و آمریكا نیز به ترجمه ی رباعیات او پرداختند و بسیاری دیگر به تقلید از سبك رباعیات خیام رباعی ها سروده و چاپ كردند و اكنون در انگلستان و آمریكا " ادبیات عـُمری " خود ، طریقه و سبك خاصی از ادبیات و اشعار شده است .
بعد از انتشار ترجمه ی " فیتز جرالد " تا كنون ، اقبال عمومی عوام و خواص به رباعی های عمر خیام ، طرز خیالها و مسلك و فلسفه او روز به روز در تزاید است ، و انجمن های متعدد به نام وی در اروپا و آمریكا تأسیس شده است . از جمله ی آنها ، انجمن عمر خیامی لندن است كه در سال 1892 میلادی به نام ( عمر خیام كلوپ ) یعنی انجمن عمر خیام تأسیس گردیده است . مؤسسات این انجمن از فاضلان ، ادیبان و برخی صاحبان جراید بودند ، در سال 1893 میلادی انجمن مذكور با رسم ها و تشریفات شایان اهمیت ، دو عدد بوته گل سرخ بر سر قبر فیتز جرالد مترجم رباعیات عمر خیامی نشانیده و سرلوحه ای كه حاوی كتیبه زیر بود در آنجا نصب گردید:
" این بوته گل سرخی است كه در باغ كیو پرورده شده و تخم آن ، سیمپسن از مقبره ی عمر خیام در نیشابور آورده است و به دست چندین تن از هواخواهان ادوارد فیتز جرالد از جانب انجمن عمر خیام كاشته شد. "
علامه دهخدا در حاشیه مطالب مربوط به خیام نوشته است: از شاگردان خیام فیلسوف ، محمد ایلاقر و حكیم علی بن محمد حجازی قانی و علامه شهید ، عبد الله بن محمد میانجی است . نظریه های عمر خیام نیشابوری برای اصلاح تقویم ، حتی از تقویم فعلی اروپا كه موسوم به تقویم گریگوریست صحیح تر است ، چه تقویم گریگوری در طول 2320 سال ، یك روز خطا می كند و تقویم خیامی در 3770 سال یك روز خطا می كند . در سالهای اخیر به كوشش انجمن آثار ملی ایران در آرامگاه این حكیم عالی قدر ایرانی ، بنائی زیبا و باغی دلگشا ساخته شده است .
